Stories from the Collections ศาลรัฐธรรมนูญกับการชี้ชะตานายก

1 กรกฎาคม 2568 ศาลรัฐธรรมนูญมีมติรับคำร้องที่สมาชิกวุฒิสภา 36 คน ร่วมกันส่งเรื่องขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยให้ความเป็นรัฐมนตรีของนายกรัฐมนตรีสิ้นสุดลง เพราะขาดความซื่อสัตย์สุจริตเป็นที่ประจักษ์และมีพฤติกรรมฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานทางจริยธรรมอย่างร้ายแรงจากกรณีที่มีการเผยแพร่คลิปเสียงบทสนทนาระหว่างนายกรัฐมนตรีกับสมเด็จฮุนเซน โดยศาลรัฐธรรมนูญยังมีมติ 7:2 ให้แพทองธารยุติการปฏิบัติหน้าที่จนกว่าศาลรัฐธรรมนูญจะมีคำวินิจฉัยด้วย 

ก่อนที่ศาลรัฐธรรมนูญจะมีคำสั่งในกรณีของแพทองธาร ศาลรัฐธรรมนูญซึ่งเป็นองค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ เคยมีบทบาทในการกำหนดชะตากรรมนายกรัฐมนตรีมาแล้ว สองคน คือพล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา และเศรษฐา ทวีสิน 
กรณีของพล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา 

เมื่อวันที่ 17 สิงหาคม 2565 นพ.ชลน่าน ศรีแก้ว หัวหน้าพรรคเพื่อไทย ในฐานะผู้นำฝ่ายค้าน เป็นตัวแทนพรรคร่วมฝ่ายค้านในการยื่นคำร้องให้ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยเรื่องวาระการดำรงตำแหน่งของพล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐธรรมตรี เนื่องจากมาตรา 158 วรรคสี่ของรัฐธรรมนูญ 2560 กำหนดว่า 
"นายกรัฐมนตรีจะดำรงตำแหน่งรวมกันแล้วเกินแปดปีมิได้ ทั้งนี้ ไม่ว่าจะเป็นการดำรงตำแหน่ง ติดต่อกันหรือไม่ แต่มิให้นับรวมระยะเวลาในระหว่างที่อยู่ปฏิบัติหน้าที่ต่อไปหลังพ้นจากตำแหน่ง” 

โดยที่ในขณะนั้นพล.อ.ประยุทธ์ กำลังจะดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีครบแปดปีหากนับจากวันที่เข้ารับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีตั้งแต่วันที่ 24 สิงหาคม 2557 
ในวันที่ 24 สิงหาคม 2565 ศาลรัฐธรรมนูญมีมติ 5:4 สั่งให้พล.อ.ประยุทธ์ หยุดการปฏิบัติหน้าที่ จนกว่าศาลจะมีคำสั่ง ก่อนที่ในวันที่ 30 กันยายน 2565 ศาลรัฐธรรมนูญจะมีมติ 6:3 ชี้ว่าการนับวาระการดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของพล.อ.ประยุทธ์ตามรัฐธรรมนูญ 2560 ต้องเริ่มนับจากวันที่รัฐธรรมนูญ 2560 มีผลบังคับใช้ จึงต้องถือว่าพล.อ.ประยุทธ์ยังดำรงตำแหน่งไม่เกิน 8 ปี ตามที่รัฐธรรมนูญ 2560 กำหนดไว้ พล.อ.ประยุทธ์ จึงสามารถกลับมาปฏิบัติหน้าที่ต่อได้

รวมระยะเวลานับจากศาลรัฐธรรมนูญมีมติรับคำร้องไว้พิจารณาจนถึงวันที่ศาลมีคำสั่ง 38 วัน   

กรณีของเศรษฐา ทวีสิน
17 พฤษภาคม 2567 สมาชิกวุฒิสภา 40 คน ร่วมกันเข้าชื่อต่อศาลรัฐธรรมนูญ ขอให้วินิจฉัยความสิ้นสุดลงของตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของเศรษฐา ทวีสิน จากกรณีที่มีพฤติการณ์ขาดความซื่อสัตย์สุจริตเป็นที่ประจักษ์และไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานจริยธรรมอย่างร้ายแรง จากกรณีที่เขาแต่งตั้งพิชิต ชื่นบาน เป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรีในการปรับคณะรัฐมนตรีช่วงเดือนเมษายน 2567 

สำหรับพิชิตเคยเป็นอดีตส.ส.พรรคเพื่อไทยและเคยเป็นทนายความของทักษิณ ชินวัตร ในปี 2561 เขาเคยถูกสั่งจำคุกเป็นเวลา 6 เดือนในความ(ดฐานละเมิดอำนาจศาลจากกรณีหิ้วถูงขนมใส่เงินสดสองล้านบาทไปมอบให้เจ้าหน้าที่ธุรกาลศาลในช่วงที่มีการพิจารณาคดีที่ดินรัชดา ของทักษิณ ชินวัตร ในศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง 

ในวันที่ 23 พฤษภาคม 2567 ศาลรัฐธรรมนูญมีมติรับกรณีของเศรษฐาไว้พิจารณา โดยที่มีมติ 5:4 ไม่สั่งให้เศรษฐาหยุดปฏิบัติหน้าที่ระหว่างที่ศาลรัฐธรรมนูญดำเนินกระบวนการ ต่อมาวันที่ 14 สิงหาคม 2567 ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัย 5:4 สั่งให้เศรษฐา พ้นจากตำแหน่ง 

รวมระยะเวลานับจากศาลรัฐธรรมนูญมีมติรับคำร้องไว้พิจารณาจนถึงวันที่ศาลมีคำสั่ง 84 วัน

Collection
หนังสือพิมพ์ มติชนรายวัน 26 สิงหาคม 2565 หน้าหนึ่ง ศาลรัฐธรรมนูญสั่งให้พล.อ.หยุดปฏิบัติหน้าที่ชั่วคราว

หนังสือพิมพ์ ไทยรัฐรายวัน 2 ตุลาคม 2565 หน้าหนึ่ง ศาลรัฐธรรมนูญมีมติว่าพล.อ.ประยุทธ์ยังดำรงตำแหน่งไม่ครบแปดปีตามรัฐธรรมนูญ 2560

หนังสือพิมพ์ มติชนรายวัน 15 สิงหาคม 2567 หน้าหนึ่ง ศาลรัฐธรรมนูญมีมติให้เศรษฐา ทวีสิน พ้นจากตำแหน่ง

หนังสือพิมพ์ มติชนรายวัน 2 กรกฎาคม 2568 หน้าหนึ่ง ศาลรัฐธรรมนูญมีมติให้แพทองธาร ชินวัตร หยุดปฏิบัติหน้าที่ระหว่างรอคำวินิจฉัยของศาล