คอลเลคชันสื่อสิ่งพิมพ์ที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์พฤษภาทมิฬ 2535

มติชน สุดสัปดาห์ ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 22 พฤษภาคม 2535 ปีที่ 12 ฉบับที่ 613

 หนังสือพิมพ์ เดลินิวส์ ฉบับที่ 15,532 วันอังคารที่ 21 เมษายน พ.ศ. 2535

หนังสือพิมพ์ ไทยรัฐ ปีที่ 43 ฉบับที่ 12509 วันอังคารที่ 21 เมษายน พ.ศ. 2535

นิตยสาร มติชน สุดสัปดาห์ ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 15 พฤษภาคม 2535 ปีที่ 12 ฉบับที่ 612

หนังสือพิมพ์ เดลินิวส์ ฉบับที่ 15,562 วันพฤหัสบดีที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2535

หนังสือพิมพ์ มติชน วันพฤหัสบดีที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ.2535 ปีที่ 15 ฉบับที่ 5186

หนังสือพิมพ์เดลินิวส์ ฉบับวันที่ 22 พฤษภาคม 2535 หน้าหนึ่ง พล.อ.สุจินดาและพล.ต.จำลอง เข้าเฝ้ารัชกาลที่เก้า ในวันที่ 20 พฤษภาคม 2535 และข่าวพล.อ.สุจินดากับพล.ต.จำลอง แถลงการณ์ร่วมกันทางสถานีโทรทัศน์รวมการเฉพาะกิจแห่งประเทศไทยเกี่ยวกับการเข้าเฝ้าฯรัชกาลที่เก้าและการคลี่คลายสถานการณ์ 

หนังสือพิมพ์ ดาวสยาม ปีที่ 19 ฉบับที่ 5127 ประจำวันศุกร์ 22 พฤษภาคม 2535

นิตยสาร สยามรัฐ สัปดาห์วิจารณ์ ปีที่ 38 ฉบับที่ 51 วันอาทิตย์ที่ 24 - 30 พฤษภาคม 2535

นิตยสาร สยามรัฐ สัปดาห์วิจารณ์ ปีที่ 38 ฉบับที่ 52 วันอาทิตย์ที่ 31 พ.ค.-6 มิ.ย. 2535

10 มิถุนายน 2568 พล.อ.สุจินดา คราประยูร อดีตนายกรัฐมนตรีและอดีตนายทหารในคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ (รสช.) เสียชีวิตในวัย 91 ปี ด้วยโรคชรา 

พล.อ.สุจินดาซึ่งเป็นผู้บัญชาการทหารบกในสมัยอดีตนายกชาติชาย ชุณหวรรณ เป็นหนึ่งในคณะทหารที่ทำการยึดอำนาจการปกครองจากรัฐบาลพล.อ.ชาติชาย ในวันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2534 โดยอ้างเหตุว่ารัฐบาลมีการฉ้อราษฎร์บังหลวงโดยที่นายกรัฐมนตรีในฐานะหัวหน้ารัฐบาลไม่เอาใจใส่ในการแก้ปัญหา รัฐบาลเป็นเผด็จการทางรัฐสภา ทั้งยังมีความพยายามที่จะบิดเบือนคดีล้มล้างสถาบันพระมหากษัตริย์ของพล.ตรีมนูญ รูปขจรกับพวก (ดูแถลงการณ์คณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติฉบับที่ 1)

หลังการยึดอำนาจ รสช.แต่งตั้งอานันท์ ปันยารชุนให้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีระหว่างเดือนเมษายน 2534 - มีนาคม 2535 เพื่อเตรียมจัดการเลือกตั้งในเดือนมีนาคม 2535 

ก่อนหน้านั้นในเดือนมกราคม 2535 มีการจัดตั้งพรรคการเมืองใหม่ชื่อ "พรรคสามัคคีธรรม" มีณรงค์ วงศ์วรรณ เป็นหัวหน้าพรรค โดยเชื่อกันว่าพรรคการเมืองนี้ถูกจัดตั้งขึ้นเพื่อเตรียมการสืบทอดอำนาจของรสช.หลังการเลือกตั้ง
พล.อ.สุจินดา เคยกล่าวในวันที่ 13 ธันวาคม 2534 ว่า 

"ผมยืนยันไม่เล่นการเมือง ไม่ลงเลือกตั้ง ไม่เป็นนายกฯเด็ดขาด การเมืองไม่มีอะไรแน่นอน" ก่อนจะมาย้ำอีกครั้งในวันที่ 28 มกราคม 2535 ว่า 

"ผมไม่เคยบอกว่าไม่กล้าตัดสินใจ แต่ผมตัดสินใจว่าผมไม่เล่นการเมือง ไม่ใช่ว่าผมไม่กล้าตัดสินใจ ผมพูดอยู่ตลอดเวลาว่าผมตัดสินใจไม่เล่นการเมือง ใครบอกว่าผมไม่กล้าตัดสินใจ ผมว่าผมเป็นคนที่ตัดสินใจอะไรแน่นอน"
 

ผลการเลือกตั้งในเดือนมีนาคม 2535 ปรากฎว่าพรรคสามัคคีธรรมมีส.ส.มากที่สุด 79 เสียงจึงเป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาลผสมร่วมกับพรรคชาติไทย พรรคกิจสังคม พรรคประชากรไทยและพรรคราษฎร และเสนอชื่อณรงค์ หัวหน้าพรรคสามัคคีธรรม เป็นนายกรัฐมนตรี แต่ปรากฎว่าณรงค์ถูกปฏิเสธวีซ่าโดยทางการสหรัฐอเมริกาเพราะมีข้อกล่าวหาว่าเขาพัวพันกับยาเสพย์ติด พรรคสามัคคีธรรมจึงเสนอชื่อพล.อ.สุจินดาให้ดำรงนายกรัฐมนตรีแทน

ในวันที่ 8 เมษายน 2535 พล.อ.สุจินดากล่าวระหว่างอำลาตำแหน่งทางทหารที่หอประชุมกองทัพบกเกี่ยวกับการรับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของเขาตอนหนึ่งว่า 
“…ผมจำเป็นต้องเสียสัตย์ที่เคยกล่าวไว้ว่า ‘จะไม่รับตำแหน่งนายกรัฐมนตรี’ ทั้งนี้ก็ด้วยเหตุผลเดียวว่า เพราะความเป็นทหารที่เรามีคติประจำใจว่า เรายอมเสียสละได้แม้ชีวิตเพื่อประเทศชาติ เพราะฉะนั้นเมื่อเกิดความจำเป็นที่เราจะต้องทำงานเพื่อประเทศชาติ เพราะฉะนั้นการเสียชื่อเสียง เสียสัจจะวาจาก็อาจจะเป็นความจำเป็น…” ซึ่งข้อความนี้ได้กลายเป็นที่มาของวลี "เสียสัตย์เพื่อชาติ" และเป็นชนวนเหตุที่นำไปสู่การชุมนุมใหญ่ขับไล่พล.อ.สุจินดา

ในวันที่ 8 พฤษภาคม 2535 พล.อ.สุจินดายังกล่าวในรัฐสภาตอบโต้การอภิปรายของส.ส.พรรคฝ่ายค้านเกี่ยวกับการรับตำแหน่งของเขาโดยที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งตอนหนึ่งว่า "...ตามที่ได้มีผู้อภิปรายกันมากเกี่ยวกับการเข้ามาดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของกระผมนั้น ผมขอเรียนเหตุผลที่ผมต้องรับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีผ่านท่านประธานสภาดังนี้ ประการแรกรัฐธรรมนูญ (ฉบับปี 2534)ไม่ได้กำหนดไว้ว่านายกรัฐมนตรีจะต้องเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร..."
 

ความไม่พอใจต่อการเสียสัตย์ของพล.อ.สุจินดานำไปสู่การชุมนุมประท้วงขนาดใหญ่ พล.ตรีจำลอง ศรีเมือง ซึ่งในภายหลังจะเป็นหนึ่งในผู้นำการชุมนุมในเหตุการณ์พฤษภาทมิฬ ประกาศอดอาหารประท้วงพล.อ.สุจินดาตั้งแต่วันที่ 4 พฤษภาคม 2535 โดยก่อนหน้านั้น เรืออากาศตรี ฉลาด วรฉัตรเริ่มอดอาหารประท้วงรัฐบาลมาตั้งแต่วันที่่ 8 เมษายน 2535 แล้ว มีความน่าสนใจว่า ในวันที่ 6 พฤษภาคม 2535 บรรหาร ศิลปะอาชา ที่ต่อมาจะหนึ่งในคนที่ผลักดันการปฏิรูปการเมืองและการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับปี 2540 เคยพูดถึงการอดอาหารประท้วงช่วงก่อนเหตุการณ์พฤษภา 35 ว่า "อดก็อดไป ไม่เช่นนั้นต่อไปใครอยากได้อะไรก็มานั่งอดข้าวกัน ถ้าไปพูดในสภาฯ รัฐบาลแพ้อย่างมีเหตุมีผลก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง"

สำหรับการชุมนุมคัดค้านพล.อ.สุจินดา เริ่มขึ้นตั้งแต่ช่วงเดือนเมษายน 2535 แล้ว ก่อนจะมาถึงจุดแตกหักในช่วงกลางเดือนพฤษภาคม ในวันที่ 17 พฤษภาคม 2535 มีประชาชนทยอยเดินทางมาร่วมชุมนุมที่สนามหลวงไม่ต่ำกว่า 500,000 คน ผู้ชุมนุมกำหนดเส้นตายให้ พล.อ.สุจินดาลาออกโดยทันที แต่เมื่อไม่มีคำตอบที่น่าพอใจ ผู้ชุมนุมจึงเคลื่อนขบวนไปที่ทำเนียบรัฐบาล พล.อ.สุจินดาตอบโต้โดยใช้อำนาจพิเศษ ตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน ปี 2495 ออกประกาศห้ามชุมนุมมั่วสุมตั้งแต่สิบคน แต่ผู้ชุมนุมยังคงชุมนุมต่อไป กำลังทหารและตำรวจจึงใช้กำลังอาวุธเข้าสลายการชุมนุมที่สะพานผ่านฟ้าลีลาศ ไล่ไปจนถึงกรมประชาสัมพันธ์และโรงแรมรัตนโกสินทร์ จนเป็นเหตุให้มีผู้ชุมนุมเสียชีวิตระหว่างวันที่ 17-21 พฤษภาคม 2535 44 คน มีผู้สูญหาย 38 คน และมีผู้บาดเจ็บรวม 1,728 คน


อ้างอิง
https://thestandard.co/onthisday3january2535/ 
https://waymagazine.org/pm-downfall/  
https://dl.parliament.go.th/bac.../viewer2300/web/viewer.php 
https://www.ilaw.or.th/articles/4698 
บันทึกภาพ-คำพูด-เหตุการณ์ ประวัติศาสตร์ พฤษภาคมทมิฬ (ผู้จัดการฉบับพิเศษ) (หนังสือเล่ม สามารถยืมได้จากพิพิธภัณฑ์สามัญชน)