เอกสารชีวประวัติ: ค่าวประวัติ เจ้าสรอย ณะลำปาง ผู้ซึ่งจะสมัคร์เปนผู้แทนราษฎรในจังหวัดลำปาง สมัยที่ 3 พ.ศ. 2481

เอกสารชิ้นนี้ชาวลำปางพิมพ์ขึ้นก่อนการเลือกปี 2481 ซึ่งเจ้าสรอย ณะลำปาง จะลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นครั้งที่สาม เนื้อหาภายในเอกสารเป็นชีวประวัติของเจ้าสรอย ณ ลำปาง ผู้แทนราษฎรที่ได้รับเลือกเข้าสภาฯ เป็นคนแรกของจังหวัดลำปาง ในการเลือกตั้งทางอ้อมเมื่อ 2476 ในรัฐบาลของพระยาพหลพลพยุหเสนา ซึ่งเอกสารชิ้นนี้เกิดจากการระดมทุนของคณะราษฎรชาวลำปางเพื่อตีพิมพ์เป็นที่ระลึกแก่ชาวจำหวัดลำปาง

การยุบสภาเมื่อกันยายน 2481 ในสมัยรัฐบาลพันเอกพระยาพหลพยุหเสนาเกิดจากความขัดแย้งระหว่างสภาผู้แทนราษฎรกับคณะรัฐมนตรี จากการเสนอญัตติเรื่อง “ข้อบังคับการประชุมและการปรึกษาของสภาผู้แทนราษฎร” โดยมีจุดประสงค์เพื่อให้สภาผู้แทนราษฎรได้รับรู้ถึงงบประมาณแผ่นดินโดยละเอียด แต่เนื่องจากร่างพระราชบัญญัติประจำปีของรัฐบาล ไม่ผ่านที่ประชุมสภาฯ ด้วยคะแนน 45 ต่อ 31 จึงเรียกประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) หารือเรื่องการลาออกจากตำแหน่งนายกฯ นายกรัฐมนตรีจึงออกพระราชกฤษฎีกาเพื่อยุบสภา ซึ่งการยุบสภาในครั้งนี้ถือเป็นครั้งแรกของประเทศไทยนับตั้งแต่มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเข้าสภาและทำให้เจ้าสรอย ณ ลำปาง พ้นจากตำแหน่งสมาชิกสภาฯ ไปด้วย

หลังจากการยุบสภาเมื่อกันยายน 2481 ได้มีการจัดการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรครั้งที่ 3 ขึ้นในวันที่ 12 พฤศจิกายน 2481 เนื่องจากมีพระราชบัญญัติยุบสภาเพื่อให้มีการเลือกตั้งภายใน 90 วัน ตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม 2475 โดยเป็นการเลือกตั้งแบบแบ่งเขต ซึ่งประชาชนเป็นผู้ลงคะแนนเสียงเลือกตั้งในเขตของตนเองโดยตรง

ผลการเลือกตั้งครั้งที่ 3  ปี 2481 มีผู้ที่มีสิทธิ์เลือกตั้งทั้งหมด 6,310,172 คน ส่วนผู้ที่ออกไปใช้สิทธิ์มีเพียงแค่ 2,210,332 คน หรือเพียง 32.52% ของผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งเพียงเท่านั้น ซึ่งน้อยกว่าการเลือกตั้งเมื่อปี 2476 ที่มีผู้ออกไปใช้สิทธิ์เลือกตั้งราว 41.45% สาเหตุมาจากช่วงเวลาของการเลือกตั้งครั้งดังกล่าวตรงกับช่วงที่สงครามโลกครั้งที่สองกำลังเริ่มต้น ทำให้เกิดภาวะเศรษฐกิจตกต่ำทั่วโลก เมื่อเสร็จสิ้นการเลือกตั้งผลปรากฏว่าในวันที่ 16 ธันวาคม 2481 จึงได้มีการประกาศให้จอมพล ป. พิบูลสงคราม ขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรี

                                       สถูปบรรจุอัฐิเจ้าสรอย ณ ลำปาง ที่วัดน้ำผึ้งชาวไร่อ้อย จังหวัดลำปาง ภาพจาก ดร.อัจฉราพร เนินพลับ 

สำหรับผลการเลือกตั้งครั้งที่ 3 ในจังหวัดลำปาง ผู้ที่ได้รับเลือกให้เป็นผู้แทนราษฎรของจังหวัดลำปางเขต 1 คือ พลตรี พระยาอมรวิสัยสรเดช และเขต 2  เจ้าสรอย ณ ลำปาง แต่ต่อมาเจ้าสรอย ณ ลำปางได้เสียชีวิตลงเมื่อปี 2485 ในวัย 45 ปี

                                                       สถูปอัฐิเจ้าสรอย ณ ลำปาง ณ วัดน้ำผึ้งชาวไร่อ้อย อ.เกาะคา จ. ลำปาง
ในภาพพระสงฆ์ คือ พระอธิการพงษ์อินทร์ อินทวังโส (เจ้าพงษ์อินทร์ ณ ลำปาง) 
แถวนั่ง จากซ้ายไปขวา คือ คุณสวาสดิ์วิมล จารุเสถียร อาจารย์อำไพ ณ ลำปาง เจ้าสรอยแก้ว พันธุมณิ (ณ ลำปาง) เจ้าทิพย์วรรณ เลื่อนประยูร (ณ ลำปาง) พ.ต.ท.ศุภชาติ พันธุมณิ ภาพจาก ดร.อัจฉราพร เนินพลับ 
 
เอกสารชิ้นนี้ตีพิมพ์ในรูปแบบสมุดเล่มบาง เนื้อหาเขียนถึงเส้นทางชีวิตของเจ้าสรอย ณ ลำปาง ที่เรียบเรียงขึ้นโดยนายน้อย มณีวรรณ์ ซึ่งเป็นสมาชิกในคณะราษฎรชาวลำปาง โดยมีการกล่าวถึงชีวิตของเจ้าสรอย ณ ลำปาง ในบทบาททางราชการและทางการเมือง จุดประสงค์ของหนังสือเล่มนี้ นอกจากเป็นการหาเสียงเลือกตั้งแล้ว ยังพูดถึงความต้องการสร้างความสามัคคีกลมเกลียวในหมู่ประชาชน เพื่อรักษาไว้ซึ่งเกียรติยศของจังหวัดลำปาง และด้วยความไว้วางใจจากประชาชน ทำให้การเลือกตั้งครั้งนี้ เจ้าสรอย ณ ลำปาง ได้ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรต่อเป็นสมัยที่ 3

ภาพเจ้าสรอย ณะลำปาง ได้รับจากทายาท

การเลือกตั้งหลังจากยุบสภาในครั้งดังกล่าวส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในประเทศอย่างมาก จากการขึ้นเป็นรัฐบาลของจอมพล ป. พิบูลสงคราม ผู้กำหนดนโยบายในลักษณะลัทธิผู้นำนิยม ชาตินิยม และการปฏิวัติทางวัฒนธรรมได้เข้ามามีบทบาทเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของคนในชาติอย่างมีนัยยะสำคัญ โดยมุ่งหวังจะนำพาชาติไทยไปสู่ความเป็นอารยะในภายภาคหน้า

เอกสารชีวประวัติ: ค่าวประวัติ สรอย ณะลำปาง

ปีที่พิมพ์: 2481

จำนวน: 11 หน้า

ได้รับจาก: พิพิธภัณฑ์จัดซื้อ